Februari en maart zijn cruciaal voor elke serieuze fruittuinliefhebber. Terwijl de natuur langzaam ontwaakt, is het tijd om de schade van de winter te inventariseren en de basis te leggen voor een succesvolle oogst. Veel tuiniers missen de subtiele signalen van ziektes, zien vorstschade over het hoofd of stellen de bemesting te laat uit. Met deze 10-punten checklist doorloopt u de kritieke inspectie- en verzorgingstaken in het vroege voorjaar. Door nu proactief te handelen, verzekert u zich van gezonde bomen, een efficiënte bestuiving en de beste start voor de groei van dit seizoen.
Inspecteer de bast op vruchtboomkanker
Inspecteer de stam en gesteltakken van met name appel- en perenbomen grondig. Zoek naar ingezonken, donkerbruine of roodbruine plekken die soms vochtig zijn of schilferen. Nu er geen blad is, zijn deze kankers het best zichtbaar.
Vruchtboomkanker is een schimmelziekte die de boom kan ringen en doden. Het vroege voorjaar is de beste tijd voor controle, aangezien de boom nog in rust is. Vroege detectie is cruciaal om de verspreiding binnen de boom en de tuin te stoppen.
Snijd of zaag het aangetaste hout onmiddellijk en ruim terug tot minimaal 10-15 cm in het gezonde, groene hout. Een radicale, maar noodzakelijke stap. Ontsmet uw gereedschap (met alcohol of verdunde bleek) na elke knip om verspreiding te voorkomen. Verwijder al het aangetaste materiaal uit de tuin (niet op de composthoop).
Controleer op vorstschade en aantastingen aan de bast
Loop langs alle bomen en controleer op gescheurde of gespleten bast op de stam of dikke takken. Controleer de knoppen door voorzichtig in een paar willekeurige knoppen te knijpen. Deze horen bruin te zijn en stevig te zijn maar een klein beetje in te geven.
Grote temperatuurverschillen tussen dag en nacht in de winter kunnen de bast doen splijten. Dit zijn open wonden die toegang bieden aan ziekteverwekkers. Doodgevroren knoppen (ze voelen zacht en papperig, of zijn bruin vanbinnen) betekenen een lagere oogst.
leine scheuren in de bast herstellen vaak zelf. Bij grotere scheuren kunt u de wondranden gladmaken en de boom zijn werk laten doen. Doodgevroren knoppen en twijgen moeten worden weggeknipt tijdens de reguliere snoeibeurt.
Schade door muizen- of haasvraat
Inspecteer de basis van de stam, net boven en onder de grond. Zoek naar horizontale knabbelsporen of een ring om de stam heen waarbij de bast geheel is opgegeten.
Muizen en hazen voeden zich in de winter met de bast. Als de bast rondom de hele stam is verwijderd (geringd), stopt de sapstroom naar de wortels en zal de boom sterven. Dit komt vooral voor bij jonge, dunne stammen.
Is de boom geringd? De kans op redding is klein. Bij lichte schade: zorg voor een opgeruimde basis zonder onkruid of mulch direct tegen de stam. Plaats fysieke bescherming (fijnmazig gaas) rond de stammen van jonge bomen ter preventie voor de volgende winter.
Bepaal of een nieuwe bestuiver nodig is
Evalueer de oogst van vorig jaar. Was er rijke bloesem, maar heeft u (bijna) geen fruit kunnen plukken? Dan mist u mogelijk een goede bestuiver.
De meeste fruitbomen (vooral appel, peer, kers en pruim) zijn niet zelfbestuivend. Een geschikte partner in de buurt is essentieel voor vruchtzetting. Nu is het de laatste kans om een partner te planten of te enten.
Als u een partner mist, is dit het moment om die te planten. Je vindt de juiste, passende bestuiver voor jouw fruitboom in onze bestuivingstabel. Hier zoekt u de boom op die u al in de tuin heeft (maar geen fruit geeft), en wij adviseren welke andere bomen geschikt zijn als bestuiver.
Zorg voor kalk en basisbemesting
Strooi in februari/begin maart kalk (bijvoorbeeld zeewierkalk) rond de bomen en bessenstruiken (behalve bij zuurminnende planten zoals blauwe bessen). Geef daarna in maart de basisbemesting met een organische fruitmeststof.
Kalk verbetert de bodemstructuur en maakt voedingsstoffen beter opneembaar. De bemesting in het vroege voorjaar geeft de boom direct de energie die nodig is voor de bloei en de vorming van vruchten. Een voedingsstof die rijk is aan kalium, zoals onze professionele fruitvoeding, is ideaal.
Pas op met stikstof (N) bij zachtfruit, dit leidt tot veel blad en minder vrucht. Strooi de mest zo'n 50-100cm van de stam vandaan, en niet direct tegen de stam.
Hang bijen- en insectenhotels op
Hang of plaats bijenhotels en andere onderkomens voor nuttige insecten (lieveheersbeestjes, oorwurmen) op een zonnige, beschutte plek in de fruittuin.
Dit doe je om twee redenen: ten eerste trekken ze solitaire bijen aan die cruciaal zijn voor de bestuiving (vooral op koudere lentedagen). Ten tweede trekken ze natuurlijke vijanden aan die ongewenste plagen zoals bladluizen later in het seizoen op biologische wijze bestrijden.
Zorg dat de hotels stevig hangen en gericht zijn op het zuiden of zuidoosten voor maximale zonnewarmte. Plaats ze in de nabijheid van de fruitbomen om het effect op bestuiving te maximaliseren.
Rond de wintersnoei van fruitbomen af
Gebruik de laatste vorstvrije dagen in maart om de wintersnoei van appel- en perenbomen af te ronden. Verwijder al het dode hout, de naar binnen groeiende takken en de verticale waterloten.
De wintersnoei stimuleert de boom om vruchtknoppen aan te maken en houdt de kroon open voor licht en lucht. Nu de boom in rust is, veroorzaakt u minimale stress en voorkomt u bloeden. Bedenk dat pruimen en kersen nu niet gesnoeid mogen worden.
Breng een nieuwe mulchlaag aan
Verwijder oud, verdicht mulchmateriaal of onkruid rond de basis. Leg een nieuwe, organische laag aan van*compost, houtsnippers of bladaarde van 5 tot 10 cm dik.
Mulch kan erg nuttig zijn in de fruittuin. Het onderdrukt onkruid dat concurreert om water, het houdt bodemvocht vast in droge periodes en het voedt de bodem langzaam naarmate het verteert.
Houd de mulch altijd op enige afstand van de stam, om te voorkomen dat vocht zich ophoopt en schimmels of rot veroorzaakt. Ook kan je bij jonge, pas aangeplante fruitbomen, beter niet mulchen.
Stabiliteit van steunen en boombanden controleren
Inspecteer of alle fruitbomen goed stevig staan. Let op bomen die schuin staan of met enige kracht te bewegen zijn. Vooral laagstam-bomen en jonge aanplant moet goed worden nagekeken. Controleer of de boombanden (waarmee de boom aan de boompaal is bevestigd) niet te los en niet te strak zitten. Te strakke boombanden kunnen in de stam gaan snijden en deze beschadigen. Druk op de boompalen om te zien of ze stevig in de grond staan. Losse palen bieden onvoldoende steun, waardoor de boom kan omwaaien of scheefgroeien tijdens lentestormen.
Kuipplanten langzaam naar buiten brengen
Haal de winterbescherming van vorstgevoelige potplanten (vijgen, citrusvruchten, ...) geleidelijk weg. Bescherming die te lang blijft zitten, kan zorgen voor een warme, vochtige omgeving waarin schimmels gedijen.
Staan de bomen en struiken in een kas of serre te overwinteren? Haal ze dan als de temperaturen oplopen overdags naar buiten. De temperatuur in een kas kan in het voorjaar ineens snel oplopen als de zon gaat schijnen, en zo de bomen die nog aan het overwinteren zijn beschadigen. Dit voorkom je door deze bomen dus lekker buiten in de voorjaarszon te zetten. Als het 's avonds weer kouder wordt mogen ze weer terug de kas in.
Ook een kasdeur of raam openzetten kan helpen om grote temperatuurverschillen te voorkomen, en voorkomt het verplaatsen van de bomen van binnen naar buiten, en later weer terug.
Klaar voor de oogst
Door deze 10 belangrijke stappen in februari en maart grondig te doorlopen, vermijdt u de meest voorkomende problemen in het voorjaar en geeft u uw fruitbomen en -struiken de best mogelijke start. De tijd die u nu investeert in inspectie en preventie, betaalt zich deze zomer dubbel en dwars uit in een gezonde en rijke oogst.
Wil je graag meer weten over specifieke verzorgingstaken? Lees dan hier verder:
Referenties
Foto van tak aangetast door vruchtboomkanker door Abrahami. CC BY-SA 4.0 licentie.
Foto van haas in veld door Adam Kumiszcza. CC BY-SA 3.0 licentie.
Foto van insectenhotel door Sixflashphoto. CC BY-SA 4.0 licentie.
Foto van mulch door Dvortygirl. CC BY-SA 3.0 licentie.
