Het planten van een fruitboom heeft iets romantisch. Je ziet het waarschijnlijk al helemaal voor je: in het voorjaar genieten van de bloesem en in de nazomer een mand vol met eigen appels, peren of pruimen die écht smaak hebben. Het is de ultieme vorm van tuinieren.
De realiteit is echter dat een fruitboom geen 'prik-en-klaar' object is, zoals een tuinbank of een schuttingpaal. Het is een levend product met een handleiding. Hoewel de meeste van onze klanten zich uitstekend inlezen op onze website, spreek ik helaas ook wel eens mensen bij wie de boom na een jaar kwakkelt of zelfs helemaal afsterft. Dat is zonde van de investering en het tuinplezier.
In negen van de tien gevallen is dit te herleiden naar het plantmoment. In dit artikel bespreek ik de vijf meest gemaakte fouten, zodat jouw nieuwe fruitboom een vliegende start krijgt.
Fout 1: De boom begraven (Te diep planten)
Dit is zonder twijfel de meest gemaakte fout. Veel mensen hebben de neiging om een boom zo diep mogelijk te planten: "Dan staat hij lekker stevig," is vaak de gedachte. Maar een fruitboom is geen heipaal.
De entplek is heilig. Bijna elke fruitboom bestaat uit twee delen: de onderstam (het wortelgestel) en de edele variëteit (de boom die de vruchten geeft). De plek waar deze twee op elkaar zijn gezet, noem je de entplek. Je herkent dit aan een duidelijke verdikking of een lichte knik onderaan de stam. Deze plek moet altijd boven de grond blijven, idealiter zo’n 5 tot 10 centimeter.
Wat gaat er mis? Als de entplek onder de grond verdwijnt, kan de bovenstam zelf wortels gaan maken ('bijwortelen'). Hierdoor verliest de onderstam zijn functie. De onderstam bepaalt namelijk hoe groot de boom wordt en hoe resistent hij is tegen ziektes. Als de boom op eigen wortels gaat groeien, kan een bescheiden laagstam ineens uitgroeien tot een onhandelbare reus die pas na tien jaar fruit geeft. Bovendien is de stam niet gemaakt om onder de grond te zitten; dit vergroot de kans op stamrot.
Onze tip: leg bij het planten een bamboestok of de steel van je spade dwars over het plantgat. Zo zie je precies waar het maaiveld komt en voorkom je dat de boom ongemerkt te diep zakt.
Fout 2: Natte voeten
Fruitbomen houden van water, maar het zijn geen moerasplanten. Een goede drainage is essentieel.
Vooral bij nieuwbouwwoningen zien we dit vaak: de grond is door zware machines dichtgereden, waardoor er een ondoordringbare laag op 50-60 centimeter diepte zit. Dit noemen we ook wel een 'storende laag'. Als je daar een gat bovenop graaft, ontstaat er een 'bloempoteffect'. Het water kan nergens heen en blijft in het plantgat staan. De wortels staan constant onder water, krijgen geen zuurstof meer en gaan rotten.
Gele bladeren die voortijdig afvallen of een boom die in het voorjaar wel uitloopt, maar plotseling slap gaat hangen en sterft, wijzen vaak op een drainageprobleem.
Hoe voorkom je dit? Graaf het plantgat niet alleen ruim genoeg voor de kluit, maar spit ook de bodem van het gat goed om. Gooi een emmer water in het gat voordat je de boom plant. Is het water na een kwartier nog niet weggezakt? Dan moet je dieper spitten om de storende laag te breken.
Is er geen mogelijkheid om de tuin beter te draineren? Kijk dan even hier voor fruitbomen die beter groeien op drassige gronden: Fruitbomen voor natte en drassige gronden.
Fout 3: De jonge wortels 'verbranden' met mest
We willen allemaal dat onze boom zo snel mogelijk groeit, dus de verleiding is groot om een flinke schep mest in het plantgat te gooien. Doe dit niet.
Een jonge boom die net verplant is, moet eerst nieuwe haarwortels aanmaken. Deze ragfijne worteltjes zijn extreem gevoelig voor zouten en zuren. Direct contact met verse stalmest of kunstmestkorrels werkt als bijtend zuur op deze wortels. We noemen dit ook wel het 'verbranden' van de wortels.
Focus dus bij de aanplant op de bodemstructuur, niet op voeding. Gebruik een goede potgrond of aanplantgrond die de grond luchtig maakt en vocht vasthoudt. Pas als de boom na een jaar goed gesetteld is en tekenen van groei vertoont, kun je in het voorjaar een bescheiden gift organische meststoffen geven op de bovenlaag van de grond.
Veel mensen geven jonge planten veel voeding en beginnen na een paar jaar de bemesting te vergeten. Draai dit om! Vergeet de eerste jaren, maar zorg voor voldoende voedingsstoffen voor oudere bomen die volop fruit dragen.
Fout 4: De boom laten 'dansen' in de wind
Een fruitboom heeft steun nodig, zeker in de eerste twee tot drie jaar. Veel mensen denken dat de boompaal er is om te voorkomen dat de stam omwaait, maar het werkelijke doel zit onder de grond.
Zoals gezegd moet een boom nieuwe haarwortels aanmaken om water en voeding op te nemen. Als de boom niet goed is vastgezet, wiebelt de kluit bij elke windvlaag heen en weer. Hierdoor scheuren de nieuwe, kwetsbare haarworteltjes telkens weer af. De boom staat dan wel rechtop, maar hij komt nooit 'vast' te staan en zal uiteindelijk verdrogen, ondanks dat je water geeft. En bij een flinke storm is er dan ook nog het risico van omwaaien.
Plaats een boompaal aan de zuidwestzijde (de kant waar de meeste wind vandaan komt) op ongeveer 10 tot 15 centimeter van de stam. Gebruik breed, flexibel boomband om de stam vast te zetten. Een touwtje of ijzerdraad snijdt in de bast en beschadigt de sapstroom.
Wij adviseren een boompaal bij een halfstam- en hoogstam. Laagstammen hebben, mits ze beschut staan, geen boompaal nodig. Twijfel je? Gebruik dan een tonkinstok. Die is makkelijker te plaatsen, en geeft voldoende steun voor een jonge laagstam.
Fout 5: De vergeten gieter
"Het regent in Nederland toch genoeg?" Dat is een gevaarlijke aanname bij jonge bomen. Een pas geplante boom heeft nog geen diep wortelgestel en kan niet bij het grondwater.
De eerste zomer is kritiek. Zodra de boom in het blad komt, verdampt hij water. Als de kluit uitdroogt, is het vaak snel gebeurd. Maar pas op: elke dag een klein straaltje water geven is ook niet goed. Hierdoor blijven de wortels aan de oppervlakte.
Geef liever één of twee keer per week een flinke emmer water (bij hitte zelfs meer) dan elke dag een klein beetje. Zo dwing je de wortels om dieper in de grond op zoek te gaan naar vocht. Vergeet ook het najaar niet: een schrale oostenwind in oktober kan een kluit sneller uitdrogen dan een malse regenbui kan compenseren.
Hoe moet het wél? De ideale start
Nu je weet wat de valkuilen zijn, is het planten eigenlijk heel simpel. Volg deze stappen voor een succesvolle boomgaard:
- Kies het juiste moment: Plant bij voorkeur tussen november en maart, wanneer de boom in rust is (geen blad). De boom heeft dan alle tijd om wortels te maken voordat hij in de lente moet gaan 'werken'. Meer over de juiste planttijd lees je hier: De beste periode om een fruitboom te planten
- Kies voor een goede plek in je tuin. Fruitbomen houden van zon. Hoe meer zon, hoe zoeter het fruit. Zorg bij voorkeur voor een wat beschuttere standplaats, met een goede bodem. Meer over het uitzoeken van de juiste plek in de tuin lees je hier: Zo vind je de beste plek in je tuin om een fruitboom te planten
- Plant de boom op de juiste manier. Op een goed voorbereide plek, met potgrond en een boompaal, en niet te diep. Gelukkig hebben we hier ook stap-voor-stap instructies: een fruitboom planten.
Een goede start
Een fruitboom planten is een investering in de toekomst. Als je deze vijf meest gemaakte fouten vermijdt, geef je de boom de basis die hij verdient. Een goede start is echt het halve werk: het verschil tussen een boom die jarenlang kwakkelt of een boom die binnen no-time uitgroeit tot de trots van je tuin.
