Loop een willekeurige supermarkt binnen en de fruitafdeling straalt je tegemoet. Perfect ronde appels met een glanzend rood schilletje, diepgele peren zonder een vlekje en stevige, glimmende frambozen in plastic bakjes. Het ziet eruit als een plaatje. Maar wie vervolgens vol verwachting een hap neemt, komt vaak bedrogen uit. Waar is die explosie van aroma? Waarom is de peer hard en de appel een beetje smaakloos?
Het antwoord is simpel: de prioriteiten van een commerciële kweker zijn totaal anders dan die van een hobbytuinier. Waar de supermarkt focust op houdbaarheid en transport, focussen wij ons op de allerbeste smaak. In deze blog leggen we uit waarom jouw eigen oogst altijd zal winnen van het schap in de winkel.
Lekker laten rijpen
Een van de grootste redenen waarom eigen fruit lekkerder is, heeft te maken met timing. Een fruitboom is in de laatste weken voor de oogst een soort hogedrukpan van suikerontwikkeling. De vrucht pompt zichzelf dan vol met natuurlijke suikers (fructose) en aroma’s. Die laatste één of twee weken van de rijping zijn het allerbelangrijkste voor lekker zoet fruit.
In de commerciële fruitteelt kan men niet wachten tot de vrucht 'boomrijp' is. Een appel of peer die aan de boom al boterzacht en suikerzoet is, overleeft de reis in de vrachtwagen en de sorteermachine simpelweg niet. Daarom wordt supermarktfruit meestal onrijp geplukt. Het rijpt dan wel 'na' in de schappen, maar de echte suikerontwikkeling die alleen via de verbinding met de boom plaatsvindt, stopt op het moment van plukken. In je eigen tuin pluk je de vrucht pas als hij bijna vanzelf in je hand valt. Dat verschil proef je direct: het is het verschil tussen een 6-je en een 10 wat zoetheid betreft.
Is het fruit vers of oud?
Wist je dat de appel die je in juli in de supermarkt koopt, waarschijnlijk al in september van het jaar daarvoor is geplukt? Om fruit het hele jaar door aan te kunnen bieden, wordt het bewaard in zogenaamde ULO-cellen (Ultra Low Oxygen). Hier wordt het zuurstofgehalte verlaagd en het stikstofgehalte verhoogd. De appel gaat als het ware in een diepe winterslaap, en blijft zo heel erg lang goed. Super handig natuurlijk, want hierdoor kan je het hele jaar 'vers' fruit uit Nederland in de supermarkt kopen.
Hoewel dit proces de buitenkant goed houdt, gebeurt er intern iets minder prettigs: de aroma's vervliegen langzaam. Het fruit wordt 'statisch'. De textuur verandert van knapperig en sappig naar een beetje taai of melig. Lang niet zo lekker meer.
Fruit uit eigen tuin gaat van de tak rechtstreeks naar de fruitschaal (of je mond). Geen stikstof, geen maandenlange opslag, maar pure versheid.
Soms kan het zelfs midden in het seizoen van appels- of peren nog lastig zijn om te weten of je vers of oud fruit te pakken hebt, want moderne ULO-technieken zorgen ervoor dat fruit meer dan een jaar bewaard kan worden. En daar maakt de industrie graag gebruik van.
Rassenkeuze: logistiek of smaak
Naast het afrijpen aan de boom en het lang bewaren van fruit is er nog een derde factor die invloed heeft op de smaak van het fruit: het ras. De rassen die in de supermarkt liggen, zijn geselecteerd op eigenschappen waar jij als tuinier eigenlijk niets aan hebt.
De allerbelangrijkste eigenschappen voor een supermarkt zijn stootvastheid (de schil moet dik genoeg zijn om niet te beschadigen in een sorteermachine), uniformiteit (alle vruchten moeten ongeveer even groot zijn om in de standaard bakjes te passen) en transporteerbaarheid.
Frambozen zijn een uitstekend voorbeeld. Commerciële frambozenrassen zijn geselecteerd op stevigheid. Ze moeten niet direct inzakken als er een andere framboos op ligt, en het liefst ook verpakt in een doosje nog enige tijd houdbaar zijn en mooi blijven.
In je eigen tuin kun je kiezen voor rassen die in de handel allang verdwenen zijn omdat ze te 'kwetsbaar' zijn. Denk aan de James Grieve appel; een waanzinnig sappige zomerappel met een aroma dat je nergens anders vindt, maar hij krijgt al een deukje als je er te hard naar kijkt. Of een frambozenras zoals de Aroma Queen dat zacht, bijna vloeibaar en intens zoet is. Die kun je niet vervoeren, maar wel direct van de struik snoepen.
In de eigen tuin heb je de luxe om te kiezen voor de allerbeste smaak, ongeacht hoe de vrucht eruitziet of hoe dun de schil is.
De Aroma Queen framboos is niet populair voor de professionele teelt, maar oh zo lekker.
Vruchtdunning
Een commerciële kweker wil een maximale opbrengst per hectare om de kosten te dekken. Als hobbytuinier heb je de vrijheid om te kiezen voor kwaliteit boven kwantiteit. Dit doen we door middel van vruchtdunning.
Door in het vroege voorjaar een deel van de jonge vruchtjes weg te halen, hoeft de boom zijn energie over minder vruchten te verdelen. Stel je voor dat een boom 100 gram suiker te verdelen heeft over 100 appels of over 50 appels. Bij de laatste optie krijgt elke appel dubbel zoveel energie en suiker. Het resultaat is een grotere, vollere en veel aromatisere vrucht dan de massaproductie-exemplaren uit de winkel.
Een boom die minder intensief fruit hoeft te produceren is vaak gezonder en gaat ook wat langer mee dan bomen die tot het maximale moeten produceren.
Het geheime ingrediënt
Laten we eerlijk zijn: fruit dat je zelf hebt zien groeien, smaakt altijd beter. Er zit een psychologisch aspect aan eigen teelt. Je hebt de boom geplant, je hebt hem in de winter gesnoeid, je hebt in de lente gehoopt dat de nachtvorst de bloesem niet zou pakken en je hebt hem water gegeven tijdens de droge zomermaanden.
Als je dan eindelijk die eerste rijpe vrucht plukt, proef je die hele reis terug. Het is de voldoening van het buitenwerken, de geur van de boomgaard en de wetenschap dat deze peer in jouw eigen tuin is gegroeid. Je proeft de liefde voor het ambacht en de natuur.
Conclusie
De supermarkt is natuurlijk super makkelijk en we kunnen eigenlijk allemaal niet meer zonder. Maar voor de échte fijnproever gaat er niets boven een eigen fruittuin. Of je nu een grote boomgaard hebt of een paar bessenstruiken op een balkon: het verschil in smaak door de juiste rassenkeuze, de natuurlijke rijping aan de boom en de afwezigheid van langdurige opslag is onovertroffen.
Heb jij al een favoriet ras in de tuin staan dat je nooit in de winkel kunt vinden? Koester hem, want dat is de ware luxe van eigen fruit!
Referenties
Fruit in de supermarkt: Wolfmann, REMA 1000 Supermarket interior grocery store Tønsberg, Norway 2017-11-03 fruit vegetables, CC BY-SA 4.0
